Je tekende een contract en achteraf blijkt deze flink in jouw nadeel uit te vallen. Je betaalde te veel, de tegenprestatie valt dik tegen of de ander persoon blijkt er gewoon veel beter bij te varen dan jou. Je voelt dat dit voor jou een oneerlijk contract is en vraagt je af: kan ik er nog onderuit?
Eerlijk antwoord: soms wel, maar moeilijk. In België is een slechte deal namelijk zelden een ongeldige deal. Vaak zal (eerst) opnieuw onderhandelen met de andere partij makkelijker zijn dan procederen.
Een handtekening bindt
Principieel geldt in België de contractvrijheid. Tegenhanger daarvan is de bindende werking van het contract voor de personen die dit ondertekenen en de verplichting om dit contract ‘te goeder trouw’ uit te voeren.
Wie tekent moet het contract dus uitvoeren, ook als dit achteraf unfair blijkt te zijn. Het enkele feit dat jij als partij er een stuk slechter uitkomt dan de andere is op zichzelf geen reden om een contract niet toe te passen.
De wet noemt dat de loutere benadeling, en die maakt een overeenkomst in beginsel niet ‘nietig’ (ongeldig). Een onevenwicht tussen wat je geeft en wat je krijgt is dus geen vrijgeleide.
Wanneer dan toch niet?
In België gelden een aantal specifieke gevallen waarbij een contract toch nietig kan verklaard worden. Als jij een contract als oneerlijk aanvoelt zijn er twee voor de hand liggende mogelijkheden om dit aan te vechten.
Misbruik van omstandigheden. Deze figuur vereist drie dingen samen: een enorm onevenwicht in de wederzijdse prestaties, een zwakke positie van de benadeelde partij (bijvoorbeeld een depressie of een afhankelijkheidsrelatie zoals dokter en patiënt) én het bewust uitbuiten van die zwakte door de tegenpartij. Dit laatste punt wordt ingevuld via de vraag of de tegenpartij redelijk gezien kennis kon/moest hebben van de zwakke positie van de benadeelde.
Onvoorziene omstandigheden. Dit principe ondervangt de mogelijkheid waarbij de uitvoering van een contract door veranderde omstandigheden na ondertekening zo buitensporig zwaar wordt dat diezelfde uitvoering niet langer op redelijke wijze kan verwacht worden van de benadeelde partij. Deze verandering mag niet voorzienbaar zijn geweest bij ondertekening en mag niet de schuld zijn van de benadeelde partij.
De voorwaarden van beide figuren maken dat bewijs leveren vaak zeer moeilijk blijkt. Concrete stukken ontbreken vaak en een enkel vermoeden weegt vaak te licht om de rechtbank te overtuigen.
Voorkomen
Advies inwinnen over bindende afspraken of een contract laten nazien is nooit weggesmeten geld. Dit kost slechts een fractie van een procedureslag en bovendien koop je er gemoedsrust mee.
Een advocaat kan ook samen met jou nadenken over de best mogelijke deal voor jouw concrete situatie. Dit geldt voor jou maar bijna evenzeer voor jouw medecontractant: goede afspraken maken goede vrienden.
En wat als het toch te laat is?
In theorie zijn we ons allemaal goed bewust van wat hierboven staat. In de praktijk blijk je toch soms een oneerlijk contract te ondertekenen door druk van buitenaf, een slecht moment, …
Dit is normaal en menselijk. Als je vindt dat het contract niet kan uitgevoerd worden is snel contact opnemen met een advocaat de juiste keuze. Een procedure is één mogelijkheid, opnieuw onderhandelen met de medecontractant is een andere.
De volgende stap
Twijfel je of een contract dat je wil tekenen wel in jouw voordeel speelt? Wil je weten hoe een goed contract er voor jouw situatie uitziet? Of vraag je je af of een bestaand contract nog aanvechtbaar is?
Neem gerust contact op voor een vrijblijvende eerste consultatie (€ 80,00 excl. BTW) via hello@rogiervaes.be.
