Je ziet kleine signalen: een familielid of vriend die plots zegt geen geld te hebben terwijl je weet dat er vermogen is, een verkoop waar je nooit van hoorde, en vooral veel beslissingen die een naaste als lasthebber (volmachthebber) neemt “voor zijn eigen bestwil”. Je vermoedt onraad, maar zelf heb je geen inzage in de rekeningen en geen recht om informatie op te vragen. Wat kan je dan wel doen?
Wat is een lastgeving?
Een lastgeving is een contract waarbij iemand (de lastgever) een ander (de lasthebber) toelating geeft om in zijn naam rechtshandelingen te stellen: betalingen uitvoeren, contracten tekenen, een huis verkopen. De lasthebber moet daarbij verantwoording afleggen aan de lastgever en is aansprakelijk voor zijn fouten.
Een lastgeving heeft uitwerking zolang de lastgever wilsbekwaam is en de lastgeving wenst te behouden. Wordt iemand wilsonbekwaam, dan moet een zorgvolmacht in werking treden (als die voordien werd opgesteld) of moet de vrederechter een bewindvoering opstarten. Voor de lastgever maakt dat een wereld van verschil: een gewone lastgeving kan de lastgever zelf opzeggen terwijl dit bij een zorgvolmacht of bewindvoering veel moeilijker is.
Wat als je onraad ruikt?
Vermoedens zijn nog geen bewijs, en dit bewijs zal net moeilijk te bekomen zijn. Als bezorgde naaste heb je nog geen mandaat om informatie op te vragen namens de lastgever. Dit betekent dus geen toegang tot rekeninggegevens, geen recht op een afschrift van de notariële akte of andere aankopen. Toch zijn er twee dingen die je wel kan doen.
Praat eerst met de kwetsbare persoon zelf. Dit geeft mogelijks inzage in zijn eigen kijk op de situatie en zorgt er minstens voor dat hij gehoord wordt. Het gaat immers om zijn leven. Hoe ervaart hij de situatie? Voelt hij zich vrij om beslissingen te nemen? Als twijfels bestaan over de wilsbekwaamheid kan een arts (met toestemming van de persoon zelf) daar meer inzicht in geven.
Confronteer de lasthebber zelf (nog) niet. Jouw instinctieve reactie kan vaak zijn om een open gesprek aan te knopen of onmiddellijk een ingebrekestelling te laten versturen door een advocaat. Dit kan voor de lasthebber echter net een tijdvenster openen waarbinnen gelden kunnen worden weggemaakt. In dossiers waar misbruik aannemelijk is verloopt een doeltreffende bescherming van de lastgever net andersom: eerst stille bewijsvergaring, dan bewarende maatregelen, en pas dan (indien nodig) een procedure. Als je een goed vonnis hebt maar inmiddels zijn alle gelden met de noorderzon verdwenen blijft de lastgever nog steeds met lege handen achter.
Welke acties zijn mogelijk?
Elke concrete situatie vergt een specifieke ‘juiste’ route. Mogelijkheden zijn onder meer:
- een minnelijk overleg tussen lasthebber en lastgever als een constructieve verderzetting van de lastgeving mogelijk blijkt;
- de opzegging van de lastgeving als de kwetsbare persoon zelf bereid en in staat is om te handelen;
- een verzoek tot bewind als hij niet (meer) zelf kan of wil optreden (dit verzoek kan door elke belanghebbende ingediend worden);
- een bewarend beslag op de rekeningen van de lasthebber om te vermijden dat gelden verdwijnen voor er een vonnis is;
- een aansprakelijkheidsprocedure tegen de lasthebber na opzeg.
Welke route in jouw situatie het meest aangewezen is hangt af van wat aannemelijk te maken valt en wie in de positie is om actie te ondernemen.
En nu?
Vermoed je dat er iets misloopt rond een naaste, maar weet je niet wat je positie is en welke stap aangewezen is? In een eerste gesprek bekijken we drie dingen: wat aannemelijk te maken valt, wie het best in positie is om te handelen, en welke route op minst ingrijpende wijze tot het best mogelijke resultaat leidt. Daarna weet je waar je staat.
Boek een vrijblijvende eerste consultatie (€ 80,00 excl. BTW) via hello@rogiervaes.be.
